BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
MÔN

(Tài liệu lưu hành nội bộ)

lớp

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

HOÀNG MINH PHÚC – NGUYỄN THỊ MAY

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
môn

(Tài liệu lưu hành nội bộ)

lớp

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

2

Lời nói đầu
Nhằm giúp cho các giáo viên (GV) mĩ thuật Trung học cơ sở hiểu rõ những
nội dung cơ bản của Chương trình giáo dục phổ thông môn Mĩ thuật ban hành theo
Thông tư số 32/2018/TT–BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo và tổ chức thực hiện hiệu quả dạy học môn Mĩ thuật theo SGK Mĩ thuật 7 –
Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã tổ chức biên
soạn Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 bộ sách Chân trời sáng tạo.
Cuốn tài liệu được cấu trúc gồm 3 phần:
Phần một: Hướng dẫn chung
Nội dung phần này tập trung giới thiệu về SGK Mĩ thuật 7: quan điểm biên soạn,
những điểm mới của SGK Mĩ thuật 7, cấu trúc sách và cấu trúc bài học trong SGK,
về phương pháp dạy học, tổ chức hoạt động, hướng dẫn kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập môn Mĩ thuật, hướng dẫn sử dụng nguồn tài nguyên sách và các học liệu
điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, khai thác thiết bị và học liệu trong
dạy học môn Mĩ thuật.
Phần hai: Gợi ý, hướng dẫn tổ chức dạy học một số dạng bài/ tổ chức hoạt động
Nội dung phần này chủ yếu gợi ý, hướng dẫn cách tổ chức dạy học một số dạng
bài cơ bản trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo như dạng bài
Mĩ thuật tạo hình, Mĩ thuật ứng dụng và tích hợp với nội dung lí luận và lịch sử mĩ thuật.
Phần ba: Các nội dung khác
Nội dung phần này chú trọng giới thiệu và hướng dẫn cách sử dụng SGV môn
Mĩ thuật 7 và giới thiệu, hướng dẫn sử dụng sách bổ trợ, sách tham khảo môn Mĩ thuật.
Trân trọng cảm ơn!
NHÓM TÁC GIẢ

3

Mục lục
Lời nói đầu ............................................................................................................................................... 2
PHẦN MỘT: HƯỚNG DẪN CHUNG .................................................................................................... 4
1. Giới thiệu sách giáo khoa Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo ................ 4
2. Cấu trúc sách và cấu trúc bài học trong sách giáo khoa Mĩ thuật 7 –
Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo .............................................................................................. 8
3. Phương pháp dạy học / tổ chức hoạt động ........................................................................ 16
4. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Mĩ thuật ............................................................ 20
5. Hướng dẫn khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên sách và các học liệu điện tử
của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam .................................................................................... 23
6. Khai thác thiết bị và học liệu trong dạy học môn Mĩ thuật lớp 7 ............................... 25
7. Một số lưu ý khi lập kế hoạch dạy học môn Mĩ thuật ...................................................... 34
PHẦN HAI: GỢI Ý, HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT SỐ DẠNG BÀI/
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG..................................................................................................................... 36
1. Hướng dẫn dạy học dạng bài học Mĩ thuật tạo hình ........................................... 36
2. Hướng dẫn dạy học dạng bài học Mĩ thuật ứng dụng .......................................... 38
3. Hướng dẫn dạy học dạng bài học tích hợp với nội dung
Lí luận và lịch sử mĩ thuật ............................................................................................................ 40
4. Bài soạn minh họa ......................................................................................................................... 43
PHẦN BA: CÁC NỘI DUNG KHÁC ...................................................................................................... 47
1. Hướng dẫn sử dụng sách giáo viên (SGV) Mĩ thuật 7 ...................................................... 47
2. Giới thiệu và hướng dẫn sử dụng sách bổ trợ, sách tham khảo
môn M ĩ thuật lớp 7 ............................................................................................................... 50
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................................................ 51

4

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

3+p10•7

HƯỚNG DẪN CHUNG
1. GIỚI THIỆU SGK MĨ THUẬT 7 – BẢN 2, BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
1.1. Quan điểm biên soạn sách giáo khoa (SGK) Mĩ thuật 7 – Bản 2,
bộ sách Chân trời sáng tạo
Với mục đích biên soạn một tài liệu giáo khoa cụ thể hoá các yêu cầu của
Chương trình giáo dục phổ thông mới, mang lại cho học sinh (HS), GV một tài liệu
dạy – học môn Mĩ thuật nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực cho HS, SGK
Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo bộ sách Chân trời sáng tạo được biên soạn
dựa trên các quan điểm sau đây:
Một là, theo định hướng đổi mới giáo dục phổ thông được thể hiện qua các văn bản
pháp lí sau:
– Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương
Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
– Nghị quyết 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội về đổi mới
chương trình và SGK phổ thông.
– Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và Chương trình giáo dục phổ thông
môn Mĩ thuật ban hành kèm Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm
2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
– Luật Giáo dục năm 2019.
Hai là, bám sát các tiêu chuẩn SGK mới ban hành kèm Thông tư số 33/2017
ngày 22 tháng 12 năm 2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Ba là, theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và Chương trình
giáo dục phổ thông môn Mĩ thuật, với trọng tâm là chuyển từ truyền thụ kiến thức
sang dạy học hình thành và phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực cho HS.
Bốn là, theo tư tưởng chủ đạo của bộ sách Chân trời sáng tạo, SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2,
bộ sách Chân trời sáng tạo được định hướng biên soạn trên cơ sở cập nhật các thành
tựu khoa học mới liên quan đến chương trình môn học, hoạt động giáo dục, đáp ứng
yêu cầu hội nhập quốc tế và phù hợp với mục tiêu của chương trình môn học, hoạt
động giáo dục. Sách giúp HS hình thành các kĩ năng cơ bản trong thực hành sáng tạo,
tự do sáng tạo, tự chủ trong học tập và chủ động giải quyết các vấn đề liên quan đến
mĩ thuật, từ đó hình thành năng lực thẩm mĩ, tình yêu nghệ thuật, cảm nhận và cảm
nhận, vận dụng sáng tạo vào học tập, sinh hoạt hằng ngày; biết biểu đạt cảm xúc, trí
tưởng tưởng, suy nghĩ về bản thân và thế giới xung quanh thông qua mĩ thuật, từ đó
hình thành năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng
lực tự chủ và tự học.

5

SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo được trình bày trên nguyên tắc:
– Hệ thống các chủ đề phù hợp với tư duy thẩm mĩ, năng lực của HS theo từng lớp,
từng lứa tuổi;
– Kết hợp 3 kĩ năng: Quan sát và nhận thức thẩm mĩ, Sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ,
Phân tích và đánh giá thẩm mĩ, đan xen liên kết với nhau trong quá trình học;
– Trải nghiệm, thực hành sáng tạo từ các yếu tố đơn lẻ đến tổng hợp, tích hợp với
nhiều môn học khác;
– Thể nghiệm chất liệu và kĩ thuật thể hiện có liên hệ trực tiếp đến sản phẩm bài
học ứng dụng vào thực tế;
– Chủ động khám phá, kĩ năng làm việc nhóm và có sự liên hệ với nhiều môn học khác.

1.2. Những điểm mới của SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo
1.2.1. Đổi mới về quan điểm thực hiện
SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo được nhóm tác giả nghiên cứu,
học hỏi kinh nghiệm biên soạn SGK theo mô hình phát triển năng lực của các nước
tiên tiến như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Đan Mạch,... trình bày trên
nguyên tắc và kế thừa những thành quả trong biên soạn SGK hiện hành. Do vậy, SGK
Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo có những đặc trưng và điểm mới như sau:
– Tuân thủ các quy định chung về phẩm chất, năng lực cho HS được nêu trong
Chương trình bộ môn Mĩ thuật theo hướng tuyến tính và đồng tâm, tích hợp với các
kiến thức môn học khác cho tất cả các lớp.
– Đáp ứng mọi đối tượng HS trong cả nước với thực tiễn kinh tế, xã hội, giáo dục
và truyền thống văn hoá Việt Nam.
– Chú trọng việc rèn luyện 3 kĩ năng: Quan sát và nhận thức thẩm mĩ, Sáng tạo
và ứng dụng thẩm mĩ, Phân tích và đánh giá thẩm mĩ, là trục chính xuyên suốt cả 4 lớp
học nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình theo định hướng phát triển năng lực và
thực hành, ứng dụng, tích hợp các môn học.
– Cập nhật những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tới nhận thức,
sự phát triển về thẩm mĩ, tư duy sáng tạo, năng lực giao tiếp thẩm mĩ, nhằm đáp ứng
nhu cầu đổi mới, phát triển của xã hội; dựa trên 4 tiêu chí chủ yếu: Giảm tải –
Khoa học – Khả thi – Phát triển năng lực và định hướng nghề nghiệp.
Những đặc trưng được thể hiện cụ thể như sau:
– Trình bày hệ thống các chủ đề (theo hệ hình, hệ màu) phù hợp với tư duy
thẩm mĩ, năng lực và gần gũi với HS cấp Trung học cơ sở.

6

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

– Ba kĩ năng chính của môn học: Quan sát và nhận thức thẩm mĩ, Sáng tạo và
ứng dụng thẩm mĩ, Phân tích và đánh giá thẩm mĩ, không bố trí tách rời độc lập mà
thường đan xen liên kết với nhau trong quá trình học, tạo cho HS tính chủ động, sáng
tạo liên tục trong quá trình học tập.
– Trải nghiệm, thực hành sáng tạo, ứng dụng từ các yếu tố đơn lẻ đến tổng hợp,
tích hợp với các môn Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội, Tiếng Việt, Âm nhạc,…
– Thể nghiệm chất liệu và kĩ thuật trong quá trình thực hành sáng tạo.
– Chủ động xây dựng kĩ năng làm việc nhóm, tạo hứng thú trong học tập.
– Bộ SGK môn Mĩ thuật cấp Trung học cơ sở có cách thức tổ chức nội dung theo
chủ đề (Ngôn ngữ của nghệ thuật, Nghệ thuật với kĩ thuật, chất liệu, Nghệ thuật là
cảm xúc và sáng tạo, Hình tượng nghệ thuật, Nghệ thuật truyền thống, Cuộc sống
quanh em, Di sản nghệ thuật, Cảm thụ nghệ thuật) xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 5 và
tiếp tục ở cấp Trung học cơ sở từ lớp 6 đến lớp 9. Mỗi chủ đề giải quyết một vấn đề về
năng lực và những kĩ năng chuyên biệt của Mĩ thuật tạo hình, Mĩ thuật ứng dụng và
một số nội dung tích hợp kiến thức Lí luận và lịch sử mĩ thuật, mà không sử dụng tên
đề tài làm tên gọi của chủ đề như ở các sách đã xuất bản.

1.2.2. Đổi mới về mục tiêu
– Về phẩm chất:
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Mĩ thuật lớp 7 góp phần giúp HS
bước đầu hình thành, phát triển các phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung
thực, trách nhiệm đã được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể,
thông qua những biểu hiện sau:
+ Biết rung động trước cái đẹp trong nghệ thuật và cuộc sống.
+ Tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người.
+ Có ý thức học hỏi từ các tác phẩm, di sản mĩ thuật.
+ Trung thực chia sẻ cảm nhận mĩ thuật.
+ Có ý thức làm đẹp môi trường xung quanh.
– Về năng lực đặc thù:
+ Quan sát và nhận thức thẩm mĩ: biết được mĩ thuật có ở xung quanh; sử dụng
được một số đồ dùng, màu vẽ và vật liệu sẵn có để thực hành, sáng tạo; nhận biết
được một số yếu tố tạo hình: chấm, nét, hình, khối, màu sắc.
+ Sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ: bước đầu sử dụng được vật liệu có sẵn, một số
màu, hình cơ bản, một số yếu tố tạo hình chấm, nét, hình khối trong thực hành sáng
tạo; sắp xếp được sản phẩm của cá nhân tạo thành sản phẩm nhóm học tập.

7

+ Phân tích và đánh giá thẩm mĩ: trưng bày và chia sẻ cảm nhận về sản phẩm của
cá nhân, của bạn bè về màu sắc, hình cơ bản, vận dụng sản phẩm ứng dụng vào học
tập và sinh hoạt.
– Về năng lực chung:
+ Năng lực tự chủ và tự học: biết chuẩn bị đồ dùng, vật liệu thông dụng để học
tập, tự chủ và bộc lộ sở thích, khả năng của bản thân trong thực hành sáng tạo.
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết sử dụng ngôn ngữ, kết hợp hình ảnh, cử chỉ
để trao đổi, thảo luận trong quá trình học tập và sinh hoạt hằng ngày.
+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết dùng vật liệu và công cụ, hoạ phẩm
để thực hành sáng tạo nên sản phẩm, thể hiện tính ứng dụng của sản phẩm phục vụ
học tập hoặc vui chơi, sinh hoạt,...

1.2.3. Đổi mới về phương pháp giảng dạy
Phương pháp giảng dạy kết hợp việc quan sát, trực quan, vấn đáp, nêu và giải
quyết vấn đề, thực hành. HS làm việc cá nhân hoặc nhóm và sử dụng phương pháp
thảo luận, phân tích, đánh giá. Cấu trúc các bài học trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ
sách Chân trời sáng tạo được xây dựng trên cơ sở coi trọng sự tự do sáng tạo, không
áp đặt, động viên khích lệ HS sáng tạo các bài thực hành khác nhau, không sao chép
và làm theo khuôn mẫu. Phương pháp này nhằm phát huy tính sáng tạo độc lập của
HS và tạo sự hứng thú cho các em trong học tập.

1.2.4. Đổi mới về đánh giá
Việc đánh giá trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo được định
hướng nhằm:
– Giúp GV đánh giá chính xác, kịp thời mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt về năng
lực thẩm mĩ, các phẩm chất cần hình thành ở HS thông qua hoạt động học tập.
– Giúp GV điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy
học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình dạy học và kết thúc mỗi giai đoạn
dạy học, kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của HS để động viên, khích lệ và
phát hiện những mặt hạn chế của HS từ đó có giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu
quả học tập, rèn luyện của HS góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục ở bậc Tiểu học.
– Giúp HS có năng lực tự đánh giá, tham gia đánh giá, tự học, tự điều chỉnh
phương pháp học, có hứng thú với môn học và rèn luyện để tiến bộ.
– Giúp cha mẹ HS tham gia vào quá trình đánh giá kết quả học tập, rèn luyện,
hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của con em mình. Tích cực hợp tác với
nhà trường trong các hoạt động giáo dục HS.
– Giúp cán bộ quản lí giáo dục các cấp kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục,
đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục.

8

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

2. CẤU TRÚC SÁCH VÀ CẤU TRÚC CHỦ ĐỀ SGK MĨ THUẬT 7 – BẢN 2, BỘ
SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
2.1. Cấu trúc SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo
SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo cấu trúc gồm các phần như sau:
– Phần hướng dẫn sử dụng sách: giới thiệu kí hiệu và ý nghĩa của kí hiệu cho 3
nội dung, năng lực, kĩ năng của mỗi chủ đề gồm: Quan sát và nhận thức, Luyện tập và
sáng tạo, Phân tích và đánh giá, Vận dụng.
– Lời nói đầu.
– Mục lục.
– Các chủ đề, bài học.
– Bảng giải thích thuật ngữ dùng trong sách.
– Bảng phiên âm tiếng nước ngoài.

2.2. Cấu trúc chủ đề SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo
Các chủ đề trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo, được tổ chức
khoa học nhằm tạo sự hấp dẫn cho người học và bám sát nội dung, yêu cầu cần đạt.
Nội dung theo 8 chủ đề nằm ẩn trong 8 yêu cầu về năng lực và kĩ năng chuyên biệt
của mĩ thuật là: Ngôn ngữ của nghệ thuật; Nghệ thuật với kĩ thuật, chất liệu; Nghệ
thuật là cảm xúc và sáng tạo; Hình tượng nghệ thuật; Nghệ thuật truyền thống; Cuộc
sống quanh em; Di sản nghệ thuật; Cảm thụ nghệ thuật, xuyên suốt trong cả cấp học.
Mỗi chủ đề đều nhằm giải quyết một vấn đề về năng lực và những kĩ năng chuyên
biệt của Mĩ thuật tạo hình, Mĩ thuật ứng dụng, tích hợp Lí luận và lịch sử mĩ thuật mà
không sử dụng tên đề tài làm tên gọi của nội dung như ở các sách đã xuất bản.
Chương trình mĩ thuật lớp 7 được thực hiện trong 35 tiết học/ năm, được chia
thành 8 chủ đề, mỗi chủ đề 4 tiết, bao gồm các nội dung thuộc lĩnh vực Mĩ thuật
tạo hình (Hội hoạ, Đồ hoạ, Điêu khắc), Mĩ thuật ứng dụng và tích hợp với kiến thức
Lịch sử mĩ thuật, hoặc một số bộ môn khoa học khác. Mỗi năm học đều có 3 tiết dành
cho hoạt động đánh giá kết quả học tập.
SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo được cấu trúc nội dung như sau:

9

Chủ đề

Nội dung

Chủ đề 1

Bình hoa trong sáng tạo mĩ thuật

Chủ đề 2

Động vật hoang dã

Chủ đề 3

Mĩ thuật trung đại thế giới

Chủ đề 4

Thiên nhiên muôn màu

Đánh giá kết quả

Trưng bày cuối học kì 1

Chủ đề 5

Vẻ đẹp di sản

Chủ đề 6

Môi trường quanh em

Chủ đề 7

Mĩ thuật trung đại Việt Nam

Chủ đề 8

An toàn giao thông

Đánh giá kết quả

Trưng bày cuối năm

Các chủ đề trong sách được biên soạn đáp ứng nội dung, yêu cầu cần đạt theo
định hướng trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Mĩ thuật năm 2018. Qua đó,
HS được trải nghiệm và vận dụng mĩ thuật vào đời sống; giúp HS nhận thức được mối
liên hệ giữa mĩ thuật với cuộc sống, kết nối mĩ thuật với các môn học và hoạt động
giáo dục khác; làm tiền đề cho HS định hướng nghề nghiệp trong tương lai, cũng như
chủ động tham gia các hoạt động văn hoá nghệ thuật và đời sống xã hội. Tuy nhiên,
tuỳ tình hình thực tế, GV có thể linh hoạt trong việc sắp xếp nội dung giảng dạy trong
mỗi chủ đề và mỗi tiết học. Cuối mỗi tiết học, sách có gợi ý các câu hỏi để HS nắm
vững, mở rộng các kiến thức đã học trong quá trình quan sát và nhận thức thẩm mĩ,
sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ, phân tích và đánh giá thẩm mĩ.

2.3. Đặc điểm của cấu trúc bài học/ chủ đề
Đặc thù của môn Mĩ thuật là hướng tới các giá trị về thẩm mĩ, truyền thống văn
hoá, lịch sử, kĩ năng thực hành sáng tạo, vận dụng vào thực tế cuộc sống và học tập,
khơi dậy cảm xúc tích cực cho HS. Xuất phát từ đặc thù đó, dựa trên yêu cầu của Thông
tư 33/2017/TT/BGDĐT và các thành tựu về đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức
dạy học, cấu trúc bài học trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo được
xây dựng như sau:

10

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

Quan sát và nhận thức

Là hoạt động quan sát thực tế, tranh, ảnh, sản phẩm mĩ thuật
thông qua các hoạt động trải nghiệm, nhằm khám phá nhận thức
thẩm mĩ cho HS.

Luyện tập và sáng tạo

Là hoạt động phát triển kiến thức, hình thành kĩ năng đã học
thông qua các bài học mĩ thuật theo chương trình, giúp HS có thể
sáng tạo ra các sản phẩm mĩ thuật ở mỗi chủ đề/ bài học.

Phân tích và đánh giá

Là hoạt động tổ chức trưng bày sản phẩm các bài học của HS
nhằm hình thành các kĩ năng phân tích và đánh giá, bồi dưỡng
kiến thức thẩm mĩ.

Vận dụng

Là hoạt động hướng dẫn sử dụng sản phẩm mĩ thuật trong các bài
học ứng dụng vào cuộc sống thực tiễn.

Với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho HS, SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2,
bộ sách Chân trời sáng tạo theo Chương trình giáo dục phổ thông mới có một số điểm
khác biệt căn bản so với SGK chú trọng truyền thụ kiến thức như sau:

SGK truyền thụ kiến thức

SGK theo định hướng phát triển năng lực

Theo bài học, 1 tiết/ bài, đảm bảo Theo chủ đề, 2 tiết/ bài, 35 tiết gồm kiến thức các bài học
35 tiết.
liên quan đến nhau.
Kiến thức, kĩ năng mĩ thuật từng bài
Kiến thức, kĩ năng mĩ thuật nằm trong các chủ đề dựa trên
theo phân môn độc lập (kiến thức
sự liên kết các hình thức mĩ thuật (kiến thức liên môn).
mĩ thuật).
Mục tiêu HS cần đạt theo mạch của chủ để, có sự tích hợp
Mục tiêu HS cần đạt dựa theo chuẩn
với kiến thức, kĩ năng của các môn học khác. Do đó các
kiến thức, kĩ năng, thái độ của từng
năng lực hợp tác, sáng tạo, biểu đạt bằng tạo hình và ngôn
bài học độc lập (kiến thức đóng).
ngữ được phát triển (kiến thức mở).
Phương pháp dạy học: GV hướng dẫn Phương pháp dạy học mở, dựa vào thực tế, dựa trên sự trải
lí thuyết, HS thực hành theo, học thụ nghiệm để HS tự khám phá kiến thức qua các quy trình mĩ
thuật dưới sự hướng dẫn của GV (HS là trung tâm).
động (GV là trung tâm).
Ngoài việc GV đánh giá kết quả hoạt động của HS, HS còn
được tự đánh giá và tham gia đánh giá lẫn nhau trong các
GV đánh giá kết quả học tập qua sản
hoạt động học tập để thúc đẩy các năng lực: tự chủ và tự
phẩm của HS (đánh giá một chiều).
học, hợp tác và giao tiếp, giải quyết vấn đề và sáng tạo (GV
đánh giá, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng).

11

2.4. Một số chủ đề/ bài học đặc trưng trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2,
bộ sách Chân trời sáng tạo
Những chủ đề được định hướng trong Chương trình Mĩ thuật lớp 7 là sự khác biệt
lớn nhất của SGK Mĩ thuật mới so với SGK Mĩ thuật hiện hành. Dưới đây là một số bài
học đặc trưng trong SGK Mĩ thuật 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo:
Bài 3: Cùng vẽ động vật (Thời lượng 2 tiết)
Dạng bài học này bắt đầu bằng hoạt động Quan sát và nhận thức, tạo cơ hội cho
HS quan sát tìm hiểu đặc điểm, hình dáng đối tượng chính để tạo hình sản phẩm mĩ
thuật. Những yếu tố mĩ thuật được thể hiện trong sản phẩm chú trọng khuyến khích
và tạo cơ hội cho HS phát triển kĩ năng kết hợp các chấm, nét, hình, mảng, màu sắc,…
để tạo hình sản phẩm mĩ thuật.

12

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

Bài 4: Tạo hình động vật hoang dã (Thời lượng 2 tiết)
Dạng bài học này tạo cơ hội cho HS phát triển khả năng quan sát động vật hoang
dã và thực hành tạo hình động vật 3D, biết lựa chọn vật liệu sẵn có để thực hiện sản
phẩm. Dạng bài học này tích hợp Mĩ thuật tạo hình (Điêu khắc) với Lí luận và lịch lịch
mĩ thuật và môn học Khoa học tự nhiên; tập trung tăng cường sự cảm nhận vẻ đẹp
trong sản phẩm mĩ thuật của HS biểu hiện qua nguyên lí cân bằng ở hình khối, màu
sắc,… qua đó, HS nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và động vật hoang dã.

13

Bài 10: Thiết kế lô gô (Thời lượng 2 tiết)
Dạng bài học này giúp HS biết cách thiết kế tạo dáng và trang trí túi đựng quà
đơn giản từ giấy, bìa và những vật liệu sẵn có, ứng dụng trong cuộc sống. Thuộc dạng
bài Mĩ thuật ứng dụng, bài học giúp HS biết được quy trình thiết kế tạo dáng và xác
định được tỉ lệ các bộ phận khi thiết kế, từ đó, biết cách trang trí sản phẩm, kết hợp hài
hoà hình và màu trong trang trí sản phẩm mĩ thuật phục vụ đời sống.

14

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

2.5. Khung kế hoạch dạy học (hay phân phối chương trình)

Tên Chương/Chủ đề/ (2)
(Tên chương/chủ đề có thể
STT
tách thành cột riêng nếu
(1)
chương/chủ đề không trùng
với bài, gồm nhiều bài)

1

2

3

4

Tên bài (3)

Bài 1: Vẽ tĩnh vật
CHỦ ĐỀ 1: BÌNH HOA
TRONG SÁNG TẠO MĨ THUẬT Bài 2: Tạo hình
bình hoa
CHỦ ĐỀ 2: ĐỘNG VẬT
HOANG DÃ

CHỦ ĐỀ 3: MĨ THUẬT
TRUNG ĐẠI THẾ GIỚI

CHỦ ĐỀ 4: THIÊN NHIÊN
MUÔN MÀU

CHỦ ĐỀ 5: VẺ ĐẸP DI SẢN

2
2

Bài 3: Cùng vẽ
động vật

2

Bài 4: Tạo hình
động vật hoang dã

2

Bài 5: Thành tựu mĩ
thuật thời trung đại
thế giới

2

Bài 6: Tranh chân
dung

2

Bài 7: Sắc màu
thiên nhiên

2

Bài 8: Thiên nhiên
trong tranh in

2

TRƯNG BÀY CUỐI HỌC KÌ 1

5

Số tiết (4)
Ghi chú (5)
(Nếu có sự
phân biệt (Thể hiện tính liên
giữa chương/ thông, tích hợp với
chủ đề/bài các môn học khác)
thì cột này
chỉ ghi số tiết
Văn hoá nghệ thuật
truyền thống

Các môn khoa học
xã hội, âm nhạc

Các môn khoa học xã
hội, âm nhạc

Các môn khoa học
xã hội, âm nhạc

1
Bài 9: Sản phẩm
mĩ thuật 3D thể hiện
về di tích

2

Bài 10: Thiết kế lô gô

2

Văn hoá nghệ thuật
truyền thống

15

6

7

8

CHỦ ĐỀ 6: MÔI TRƯỜNG
QUANH EM

CHỦ ĐỀ 7: MĨ THUẬT
TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

CHỦ ĐỀ 8: AN TOÀN GIAO
THÔNG

BÀI TỔNG KẾT
Tổng cộng

Bài 11: Em vẽ môi
trường xanh – sạch
– đẹp

2

Bài 12: Ngày hội
thời trang

2

Bài 13: Thành tựu
mĩ thuật thời trung đại
Việt Nam

2

Bài 14: Trang trí
báo tường

2

Bài 15: Em vẽ
giao thông

2

Bài 16: Thiết kế tạo
dáng phương tiện
giao thông

2

Các môn khoa học
xã hội, âm nhạc

Các môn khoa học
xã hội, âm nhạc

Các môn khoa học
xã hội, âm nhạc

2
35

16

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

3. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC/ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
3.1. Những yêu cầu cơ bản về phương pháp dạy học môn Mĩ thuật
Chương trình giáo dục phổ thông môn Mĩ thuật mới quy định: “Môn Mĩ thuật
phát triển hai mạch nội dung Mĩ thuật tạo hình và Mĩ thuật ứng dụng, trong đó nền
tảng kiến thức cơ bản dựa trên yếu tố và nguyên lí tạo hình. Ở cấp Trung học cơ sở,
nội dung giáo dục gồm Lí luận và lịch sử mĩ thuật, Hội hoạ, Đồ hoạ, Điêu khắc, Thiết kế
công nghiệp, Thiết kế thời trang, Thiết kế đồ hoạ. Trong đó, nội dung Lí luận và lịch sử
mĩ thuật được giới hạn trong phạm vi tìm hiểu tác giả, sản phẩm, tác phẩm, di sản văn
hoá nghệ thuật và được giới thiệu, lồng ghép trong thực hành, thảo luận mĩ thuật”.
Để thực hiện nội dung cốt lõi đó, phương pháp dạy học mĩ thuật mới không chỉ cần
vận dụng các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học đặc trưng của môn Mĩ thuật,
mà còn cần kết hợp với kiến thức lịch sử Mĩ thuật và kiến thức liên môn trong mỗi chủ
đề, bài học. Các phương pháp dạy học tích cực môn Mĩ thuật bao gồm: phương pháp
quan sát, phương pháp trực quan, phương pháp gợi mở, vấn đáp, phương pháp thực
hành, dạy học theo dự án, phương pháp tiếp cận theo chủ đề, phương pháp xây dựng
cốt truyện với một số quy trình, hình thức mĩ thuật đã được tiếp cận từ cấp Tiểu học.
Trong quá trình dạy học Mĩ thuật nhằm phát triển phẩm chất, năng lực cho HS, GV có
thể sử dụng và kết hợp linh hoạt, hài hoà các phương pháp dạy học tích cực trên tuỳ
vào nội dung, cách thức tổ chức trong mỗi hoạt động hay mỗi bài học mĩ thuật. Để
việc dạy học đạt được kết quả như mong muốn, GV cần phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động sáng tạo của HS:
– Tích cực, lồng ghép nội dung lí thuyết, thực hành và thảo luận nghệ thuật; chú
trọng dạy học trải nghiệm, vận dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức
dạy học và không gian hoạt động học tập như học cá nhân, học nhóm, đàm thoại, trò
chơi, học theo dự án, học ở trong lớp, ngoài lớp, ngoài trường,…
– Kích thích trí tưởng tượng, tư duy hình ảnh thẩm mĩ, huy động kiến thức, kinh
nghiệm của HS, kết hợp liên hệ, kiến thức, kĩ năng của môn học với kiến thức, kĩ năng
của các môn học, hoạt động giáo dục khác và những vấn đề gắn với thực tiễn một
cách phù hợp, thiết thực; tạo cơ hội để HS được vận dụng kiến thức, kĩ năng cũng như
đưa các sản phẩm sáng tạo vào đời sống.
– Phát triển khả năng giải quyết vấn đề, tư duy độc lập, phân tích, phản biện
thẩm mĩ, tăng cường vận dụng các chất liệu, vật liệu sẵn có ở địa phương, vật liệu sưu
tầm, tái sử dụng, phối hợp sử dụng các công cụ, phương tiện học tập với việc khai
thác, sử dụng thiết bị công nghệ hiện đại, nguồn internet một cách phù hợp.
– Xây dựng môi trường học tập thân thiện, truyền cảm hứng cho HS. Chú ý đến
phong cách học của từng HS, kết hợp kiến thức của bản thân HS và chiến lược học tập.
Với những yêu cầu cơ bản về phương pháp dạy học Mĩ thuật mới, các GV cần
quan tâm và lưu ý những điểm sau:

17

– Hoạt động giáo dục mĩ thuật cần có tính liên kết và hệ thống
Mục tiêu và nội dung các bài học vừa cần đảm bảo theo chuẩn kiến thức, kĩ năng
của môn Mĩ thuật ở từ bậc Tiểu học đến Trung học cơ sở, vừa được thiết kế thành các
hoạt động mĩ thuật liên kết với nhau theo một tiến trình. Kết thúc hoạt động sáng tạo
trước đồng thời là khởi đầu cho hoạt động sáng tạo tiếp theo.
Quan sát và
nhận thức

Luyện tập và
sáng tạo

Phân tích và
đánh giá

Vận dụng

– Hoạt động giáo dục cần phát huy sự sáng tạo của HS
Trong một lớp học, mỗi một HS đều có những thiên hướng riêng biệt. Vì vậy,
trong quá trình xây dựng kế hoạch dạy học, GV cần khuyến khích khả năng sáng tạo
của HS trong học tập, tạo cơ hội cho HS đưa ra ý tưởng và hoàn thiện ý tưởng bằng các
hình thức, phương tiện biểu đạt, chất liệu khác nhau. GV cần quan tâm, chú ý quan
sát quá trình phát triển ý tưởng và thực hành sản phẩm của HS để kịp thời phát hiện,
khích lệ và định hướng giúp HS phát huy được khả năng cá nhân.
– Hoạt động giáo dục Mĩ thuật cần hướng tới hình thành năng lực sáng tạo và các
kĩ năng cho HS
Trong hoạt động giáo dục mĩ thuật, GV đóng vai trò định hướng, tổ chức, hướng
dẫn, gợi mở cho HS tham gia các hoạt động sáng tạo nghệ thuật cụ thể để tạo hứng
thú học tập cho HS, đồng thời giúp HS tự khám phá và chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng,
từng bước hình thành các phẩm chất, năng lực, tính sáng tạo, sự độc lập, sự tự chủ và
các kĩ năng cần thiết.
– Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học
Hoạt động giáo dục mĩ thuật cần tăng cường khả năng tự học, tự khám phá kiến
thức, tự đánh giá cho HS ở mức độ phù hợp với lứa tuổi, trình độ và năng lực của HS.
Tăng cường sự tương tác, giao tiếp giữa HS với HS, giữa HS với GV trong quá trình
hoạt động. Phương pháp và hình thức tổ chức các hoạt động mĩ thuật phải phù hợp
và tạo cơ hội cho HS phát huy được tính tích cực, chủ động, tự giác trong quá trình
hoạt động.
– Phối hợp các hình thức sáng tạo trong các hoạt động nghệ thuật
Sáng tạo mĩ thuật là sự kết hợp của hình thức sáng tạo theo trí nhớ, sáng tạo qua
quan sát và sáng tạo theo tưởng tượng. Các hình thức này luôn đan xen và hoà hợp
với nhau trong quá trình sáng tạo. Mỗi hoạt động giáo dục mĩ thuật thông thường sẽ
được bắt đầu bằng một trong ba hình thức trên.

18

Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Mĩ thuật lớp 7 – Bản 2, bộ sách Chân trời sáng tạo

3.2. Hướng dẫn và gợi ý phương pháp, hình thức tổ chức dạy học/ tổ chức
hoạt động
Để hình thành, phát triển hoạt động sáng tạo và ứng dụng thẩm mĩ ở HS lớp 7,
trong tổ chức dạy học, GV cần lập kế hoạch dạy học, thiết kế các hoạt động gắn kết
với nhau trong từng chủ đề, vận dụng các phương pháp dạy học ở cấp Trung học
cơ sở, đồng thời:
– Kích thích khả năng thực hành, sáng tạo của HS bằng những cách thức khác nhau.
– Khuyến khích HS thử nghiệm và đổi mới, kích thích tư duy, khả năng giao tiếp,
hợp tác, khả năng giải quyết vấn đề và liên hệ, ứng dụng thực tiễn.
– Có những hướng dẫn cụ thể để HS chủ động chuẩn bị, sẵn sàng học tập, sáng
tạo nhằm tăng cường ý thức trách nhiệm, thúc đẩy sự hứng khởi.
– Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học, GV cần tích hợp, lồng ghép hoạt
động thực hành, sáng tạo, ứng dụng thẩm mĩ với thảo luận, cũng như kết hợp quan
sát, nhận thức và phân tích, đánh giá thẩm mĩ trong tiến trình dạy học.
– Phát triển khả năng quan sát, nhận thức và cảm thụ nghệ thuật.
– Gợi ý để HS chủ động, phát huy sự sáng tạo cá nhân.
– Tôn trọng tư duy sáng tạo, khích lệ HS phát triển năng lực sáng tạo, tránh sự sao
chép khuôn mẫu.
– Tạo cơ hội cho HS được trải nghiệm và vận dụng mĩ thuật vào đời sống thực tế.
– Tuỳ điều kiện tại địa phương, GV có thể sử dụng những phương pháp khác phù hợp.
Bên cạnh đó GV kết hợp sử dụng những phương pháp khác như:
+ Phương pháp trực quan, quan sát, gợi mở: Trong tiết dạy mĩ thuật, GV cần ...